Dziś
obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków. Na początku pragnę
złożyć życzenia wszystkim, którym dobro zabytków leży na sercu. Niech
nasza walka, choć czasami żmudna i bardzo nierówna, przynosi efekty,
których tak wszyscy oczekujemy. Pamiętajcie, że dzięki naszej pracy,
często bardzo niedocenianej, mało-płatnej i niewdzięcznej, możemy wszyscy
podziwiać zabytki. To dzięki naszym staraniom, każdy może przejść się
zabytkową aleją, poznać grubość średniowiecznych murów czy zostać wręcz
powalonym na kolana przez sklepienie w katedrze. Życzę nam, abyśmy
spotykali się ze zrozumieniem i szacunkiem do naszej pracy. Życzę nam
współpracujących właścicieli zabytków oraz instytucji, organów
administracji, które wreszcie pojmą, że zabytki to nasze wspólne dobro, o
które wszyscy razem i każdy z osobna musimy dbać. Życzę nam pasji-
niech w nas nie zgaśnie...
Kochając swoją pracę małe sukcesy stają się wielkie
Tyle
życzeń. Niestety nie zawsze jest kolorowo. W mojej pracy często
spotykam się z pytaniem: "A co to ten zabytek właściwie?". I w takich
momentach dostrzegam braki podstaw, które powinny być, moim zdaniem,
przedstawiane już na początku edukacji. Czym bylibyśmy bez naszej
przeszłości? Przecież to dzięki przeszłości mamy taką a nie inną
teraźniejszość. Dlatego zapraszam Was na taki mini przewodnik czym są
zabytki i jak je rozpoznać.
A więc zacznijmy od początku. Co to jest zabytek? To
rzecz (narzędzia, obraz, monety, kości), obiekt (świątynia, zamek, drewniany
dom) lub wytwór ludzki (utwór literacki).
Zgodnie z definicją, zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Zgodnie z definicją, zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Zabytki możemy podzielić na:
-nieruchome– nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości;
-ruchome– rzecz ruchoma, jej część lub zespół rzeczy ruchomych;
-archeologiczne– zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy, będący tym wytworem.
-nieruchome– nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości;
-ruchome– rzecz ruchoma, jej część lub zespół rzeczy ruchomych;
-archeologiczne– zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy, będący tym wytworem.
Tyle definicje. Jak więc rozpoznać poszczególne zabytki?
Myślę, że najwięcej wyjaśnią Wam zdjęcia. Naszą podróż podzielę na te trzy
rodzaje zabytków, tak żeby było łatwiej zapamiętać. Zaczynamy!
Zabytki nieruchome:
a)
Krajobrazy kulturowe- to taka mieszanka natury i pracy rąk ludzkich. To taka
przestrzeń ukształtowana historycznie poprzez działalność człowieka. Ta
przestrzeń zawiera elementy przyrodnicze i wytwory cywilizacji. Czyli po
ludzku, krajobraz kulturowy to wynik przekształcania krajobrazu naturalnego.
Przykładem może być winiarnia ze zdjęcia poniżej.
b) Układy
urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane to, zgodnie z art. 3 pkt. 12
Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie zawierające zespoły budowlane,
pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie
historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym sieci ulic lub
sieci dróg. Przekładając na bardziej zrozumiały język, to przestrzeń w mieście
lub we wsi, która jest zorganizowana, w której są tak rozmieszczone budynki lub
zespoły budynków (np. ciąg kamienic), że pokazują nam pewien system, układ
właśnie.
Układ urbanistyczny miasta Kielce
c) Dzieła
architektury i budownictwa- tu chyba nie muszę zbyt dużo wyjaśniać. To budynki
o szczególne pod kątem architektury. Dla każdego będzie to coś innego, ale mamy
dla każdej epoki przyjęte pewne kanony i budynki, które w te ramy idealnie się
wpisały. I to właśnie są dzieła architektury.
d) Dzieła
budownictwa obronnego, to starożytne i średniowieczne grody, zamki i wieże, a
także mury miejskie, twierdze bastionowe. Do budownictwa obronnego należy
zaliczyć również dwory, folwarki i klasztory, które otoczone były murami.
Większość badaczy zalicza do nich także fortyfikacje XX-wieczne.
Zamek w Chęcinach
Ruiny zamku w Mokrsku Górnym
Pozostałości po hucie w Samsonowie
Zespół neolitycznych kopalń w Krzemionkach Opatowskich
f)
Cmentarze. Chyba każdy wie czym jest cmentarz. Zgodnie z definicją jest to
instytucjonalnie ukształtowany wycinek przestrzeni, który ma programowo
założone grzebalne przeznaczenie. Przestrzeń ta jest zorganizowana wedle
pewnych dyrektyw. Są nimi reguły kulturowe, związane zarówno ze
zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, a także z istnieniem pewnej tradycji
sposobu utrwalania pamięci o nich np w formie pomników, rodzajów nagrobków czy
krzyży wyznaczających miejsce pochówku.
Cmentarz katolicki
g) Parki,
ogrody i inne formy zaprojektowanej zieleni np. skwery.
Kielecki Park Miejski
Pomnik tzw. "Ławeczka" Karskiego w
Kielcach
Podsuliszka. Pomnik upamiętniający męczeństwo
mieszkańców wsi.















































